Hartritme-variabiliteit

Hartritmevariabiliteit: wat is dat?

Je hart klopt niet in zo’n strak ritme als een klok of metronoom. Tijdens de inademing klopt je hart sneller dan tijdens je uitademing. Dat verschil in snelheid noem je de hartritmevariatie (HRV). Ademhaling, (in)spanning, emoties en gedachten, beinvloeden je hartritme en de variaties daarin. Met een klein beetje stress zit je snel op twintig ademhalingen per minuut, terwijl in de regel in rust, ongeveer 6 keer ademen per minuut eigenlijk voldoende is.

Tijdens ontspanning, herstel, positieve gevoelens en bij een gelijkmatige ademhaling ontstaat er een harmonieus patroon in de HRV. We spreken dan van hartcoherentie. Tijdens mentale inspanning, stress en negatieve gevoelens (bijvoorbeeld frustratie) ontstaat meestal een chaotisch patroon. Het is normaal dat chaotische en harmonieuze periodes elkaar door de dag heen afwisselen. Een opeenhoping van (te) veel chaotische periodes en (te) weinig harmonieuze periodes (bijvoorbeeld door voortdurende aanslagen op ons emotionele evenwicht) betekent echter te weinig herstel.

Met HRV worden de veranderingen in tijd tussen de ene en de andere hartslag bedoeld, gemeten in milliseconden. Zo zie je in de afbeelding hiernaast dat dit verschilt tussende verschillende harslagpieken. Boven het aantal milliseconden staat dan de BPM (beats per miut oftewel slagen per minuut). Zo is dat hieronder 70, 76 en 83 BPM. Als je van deze cijfers een grafiek maakt, krijg je een beeld van het patroon van je hartritme. 

Een hoge HRV (veel variatie in het hartritme) is een teken van fitheid en gezondheid. De parasympathicus en sympathices werken dan in harmonie samen. Terwijl bij een lage HRV de "rem" en het "gaspedaal" tegelijkertijd worden ingedrukt. Dit geeft een schokkerige werking van de pomp die ons hart is en het bloed stroomt onregelmatig naar onze organen. 

Je kunt HRV op 2 manieren analyseren. Je kunt kijken naar de vorm van het patroon van het hartritme. Als er veel mooie gelijkmatige sinusgolven in zitten met een frequentie van 0,1 Herz, dan is er sprake van een coherente HRV. Ook kun je kijken naar de hoogte van de amplitude van de golven in het patroon. Deze waarde zegt wat over je algehele gezondheid en het vermogen tot herstel. Hierbij zijn metingen in rust heel anders dan metingen bij activiteit. In de sport wordt vaak voor deze laatste analyse gekozen zodat gemeten kan worden of de sporter al weer voldoende fit is voor de volgende training. 

twee grafieken van hartcoherentie bij stress en waardering